Jan 13, 2018

Simon Winchester: Professoren og galningen (1998)


Bókin eitur á enskum The Professor and the Madman.



Góðir vinir bóru mær hana út á Landssjúkrahúsið, nú ið eg dvaldist har nakrar dagar. Ikki ein bók eg havi hoyrt um, og helst ikki ein , eg hevði lisið, um hon ikki varð borin mær.
Í 1928 varð kunngjørt á forsíðuni á New York Times, at nú var tann enska orðabókin  hjá Oxford komin út, Oxford English Dictionary ella OED. Hetta stóra verk hevði verið 70 ár leiðini. Í hesum megnarverki vóru øll orð í enskum máli. Ein slík orðabókarætlan hevði ikki verið fyrr! Eisini í Frankaríki og Italia arbeiddu tey við orðabókum,men als ongum sum kundi samanberast við hesa.
“Professoren og galningen” er ein bók um,hvussu orðabókin verður til, frá hugskoti til veruleika. Hon er samstundis um tveir menn, sum vóru høvuðsmotorar í hesum arbeiði: ein fátækan, flogklókan bygdardrong úr Skotlandi James Murray (1837-1915), og ein ríkan væl útbúnan hernaðarligan lækna úr USA, William Minor. Hesir báðir elskaðu orð, og tað var tað, sum bant teir saman. Annars høvdu teir heilt og púrasta ólík lív.

Tað verður greitt frá orðasavninggini, sum teir fingu almenningin at hjálpa sær við. Endamálið var jú at savna “øll orð”, men størsta arbeiðið var at savna øll sitatini, sum skuldu við. Hvørt orð skuldi lýsast í sínum rætta umhvørvi, also í einum setningi. Og ikki bara í einum setningi frá eini bók kanska frá 1880, nei við nógvum sitatum frá fyrsta dømi og allan vegin upp. Alt hetta varð gjørt við seðlum, sum kundu leggjast alfabetiskt. Á myndini sæst dr. Murray í sínum arbeiðsrúmi við milliónum av seðlum.
Eg má hugsa um okkara orðabókarhøvundar, Christn Matras, JHWP og Johannes av Skarði, júst soleiðis varð arbeitt, lesa tekstir, orðtaka og skriva seðlar. Sera áhugavert at fáa innlit í hetta fløkta arbeiði. Ásannandi at orðini eru alt, okkara samskifti okkara mentan okkara útsýni okkara innsýni.

Men bókin er sum sagt eisini um hesar báðar menninar, S. Winchester hevur kannað teirra lív bæði í Onglandi og í USA, og tó at tað stendur ROMAN á permuni, er tað sum at lesa ævisøgu. Harra MInor fekk eina sorgarlagnu, sat púra eina í einum kliva og arbeiddi við sínum seðlum og var í brævasambandi við dr- Murray. Vit fáa forsøguna hjá honum og vita, áðrenn dr. Murray veit tað, at hann líðir av svárari sálarsjúku og er innlagdur upp á lívstíð. Men – so segði hann – peran var í ordan, og hansara orðafrágreiðingar eru nakrar av teimum fagrastu í OED.



Bókin “Professoren og galningen” er bæði undirhaldandi og upplýsandi.

Dec 30, 2017

Árið ið fór - 2017

Í 2017 var eg fimm ferðir av landinum: Reykjavík, Marokko, Belgia, Spania, Danmark.

Januar

Vit hildu nýggjársaftan og byrjaðu okkara 2017  hjá Sólrun og Lars í Nyhavn. Sera hugnaligt, og sjampanja var til stór og smá.

IMG_20170101_003123

Ársveitslan hjá Leikum fagurt á Sandi var 28. januar.

DSC06837DSC06856


DSC06865

Februar

Var nakrar dagar í Reykjavík, hitti gott fólk – Ingu Rósu sjálvandi, hon var sum altíð góð vertskona, Thuriður, Rúnar, Sigga. Vitjaði søvn og var til Othello á Tjóðarleikhúsinum. Nógvur kavi og vakurt.

DSC07204DSC07222DSC07213

Mars

Nógvar góðar løtur saman við næmingum á Kvøldskúlanum. Á hesi myndini bíða vit eftir bussinum á veg út á Sjósavnið.

DSC07257

Fráfaringarhátíðarhald fyri Turið, professara. Hildið í læraraskúlahøllini. Nógv fólk, góðar talur. Ein deilig løta.

DSC07275

Apríl

5-16 apríl var eg eina ógloymandi ferð í Marokko, eg var í fylgi við Mads og Anne Lise. Har var nógv sjáldsamt at síggja og uppliva. Flottar riad, eina madrassu (t.e. koranskúli), býarportur øll sett við mynstrutum flísaarbeiði. Og fjallabygdir og fossar og gjáir.

DSC08436

DSC07677DSC07829

Mai

Miðlingagentan er so trúføst at vitja, eisini uttan fyri “sesong” . Hon var heima og vitjaði nakrar dagar, og saman fóru vit til upplestur av oyggjabúgvayrkingum.

DSC08906

IMG_20170511_210806

Juni

Endasamkoma við morgunflokki vár 2016.

DSC09271

6-15 juni fóru vit systrarnar ein gongutúr eftir hervegnum í Jyllandi. Vit gingu uml. 100 km. Frá Billund til Viborg, vit gistu á hesum støðum: Jelling, Kollemorten, Nørre Snede, Bryrup Camping, Sepstrup, Kraglund, Thorning, Skelhøje forsamlingshus, Hald hovedgård, Viborg. Ein góður túrur í allar mátar.


DSC09690

image


Juli

Madeleine hevði eitt merkisár, fyrst var hon liðug við barnaskúlan, og so helt hon sína nonfirmatión. Vit vóru øll við. Bergur hevði sína amerikansku gentu Aran við.

DSC00190DSC00144DSC00148

DSC00041

Eg hevði ta stóru gleði, at allar vóru í Føroyum við familju. Lisa skipaði fyri familjubindiklubbi á Suðuroyavegnum.

2017-07-24IMG_20170724_152640IMG_20170724_153051IMG_20170724_153210 - Kopi - KopiIMG_20170724_152332

DSC00311DSC00313

Sumarskúlin fyri útisetabørn hevði jubileum, nú eru 10 ár, siðani vit byrjaðu summarskúlan. Á myndini síggjast FS og hjálparfólkini.

IMG_20170721_122156

Frida ella Fritida, sum hon kundi itið, skipaði fyri fleiri fínum ferðum, vit vóru í Suðuroy, og á myndini er tað costa del Hvalba. Og vit vóru í Kunoy.

IMG_20170711_122642

DSC00365

August

Lisa avmyndað í Dali, Svartaklovi í baksýni. Og kaffiklubburin 60+

IMG_20170811_141303                          IMG_20170824_123411


September

Inga Rósa var heima eina góða viku. Vit vóru í Klaksvík og skoðaðu listaverkið hjá Edw. Fuglø í kirkjukjallaranum.

DSC00447DSC00464

DSC00438

Myndirnar niðanfyri eru av  Olaf Johannesen sum Hitler í Kbh. og Kvium framsýning á Ørkini, sera góður túrur við ex.starvssystrum.

DSC00510                                DSC00609

FS og Lisa vóru báðar heima í september, tá ið eplafestiuvalurin var. Vit sótu hugnaliga inni hjá Debes Hentze og sungu í pubbini. Og so var veitsla í einum tjaldi.

DSC00648DSC00650DSC00667DSC00670


DSC00642



Oktober

Oktobermyndirnar tala fyri seg. Flettingartoymið við Gjógv.

DSC00733DSC00737

Og í Dali.

DSC00771DSC00757


Og so funnu vit uppá at fara við Sólrorku til Alicante í Spania. Ein flúgvari fullur av sólhungrandi føroyingum -  tey flestu farin um miðjan aldur.

DSC00901DSC00971

DSC01181

November

Landsverk sprongdi í Dalsbergi til at minka um vandan fyri omanlopi. Vegurin til Dals var sera ljótur eina tíð. Eg kom koyrandi eitt kvøld í myrkri og bleiv sera kløkk, tá ið eg gjumsaði niður í eitt stór hol á vegnum, og eingin autoverja.

DSC01468DSC01469DSC01470


Desember

Børn og jól hoyra saman. Jólaaftan fóru vit fyrst á kirkjugarðin at minnast ommu (Borgarhjørt og abba (Hans Marius), síðani var siðbundið jólahald inni hjá Turið og Halli. Sera hugnaligt, og fyrstu jól hjá Claru í Føroyum

DSC01836DSC01843

DSC01850DSC01877

Í Dali hildu tey silvurbrúdleyp, Vitus og Turið hava køvt mangt ælið, og hygg at teimum nú, so blómandi fríð .

DSC01945

Ballið vardi til tann ljósa morgun.

DSC02108DSC02167DSC02180DSC02210

Vit hava nakrar feðir hildið nýggjár í Dali, og tað gera vit nú ið 2018 er í annaðkvøld.