Nov 7, 2018

List og leikur



Nú havi eg næstan ringa samvitsku, at eg havi einki skrivað so leingi. Tað hendir so nógv um heystið, tá fer orkan at virka, sum hevur bygt seg upp um summarið. Verkætlanir síggja dagsins ljós, bøkur koma, útlendskir gestir og serfrøðingar koma til landsins.
So mong høld og tiltøk; men eg kenni stúrandi prik, tá ið fyriskiparin á Landsbókasavninum siterar yrking hjá Regin Dahl og lesur "veg" í staðin fyri "meg"...sama prentvilla sást á lýsingardregli hjá Posta, flott lýsing, men yrkingin...? meiningin...? Ella tá ið útvarpsfólkið nakrar dagar seinni misskilur máliskuna, sum Jóhanna M.S. Hansen brúkar: "fyri fólkaeygum", sum als ikki er tað sama sum "fyri fólkaeygu"...
Jóan Pauli og Guðni, forseti
Eg var á 100 ára haldi íslendska lýðveldisins í Kongshøll (eg visti ikki, at høllin er uppkallað eftir saltkonginum Hans Paula Johannesen), sum íslendska sendistovan í Føroyum skipaði fyri. Sera áhugavert at hoyra um tilgongdina upp undir loysingina.Talarar vóru Guðni, forsetin er fínur, dámligur og væl lærdur, Søren Mentz og Erling Isholm.
Sissal talar við Lauru, bókavørð
Regin Dahl hevði verið 100 hevði hann livað. Trý tiltøk hava verið í tí sambandi. Á Landsbókasavninum dámdi mær best sangin hjá Leu Kampmann og hugleiðingarnar hjá Hanus Kamban, sum sjálvur kendi Regin Dahl. Ein framsýning er á Landsbókasavninum, handrit og brøv og annað hjá Regin Dahl. Har var hetta jólakortið til Regin frá ommu og abba, sum vóru faddrar hjá honum.








 Og í Norðurlandahúsinum var ein so ótrúliga góð kvøldseta. Alt var tipp topp, sangur, hugleiðingar, upplestur.




Jensina Olsen sang um Britu og Katrin, sum býr á strondini, hon heiðraði samstundis Duritu, sum hon kallaði originalsangarinduna.

Guðrun Gaard hevði áhugaverdan fyrilestur um Regin Dahl.










Fólksins fundur var eitt tiltak, har hoyrdi eg ta ungu flóttagentuna, sum býr í Íslandi siga frá á sera livandi og nemandi hátt.
Najmo Kiyasko úr Somalia, 20 ár
At enda má eg fortelja, at eg eri so glað, at VW er útkomin. Mín gamla Penguin Modern Classics útgáva er nokso slitin, so tað er gott at hava fingið eina nýggja.
Penguin 1975
Ungu Føroyar 2018







Oct 19, 2018

Heystferia

Áðrenn heystferiuna kom Sólrun ein túr, hon steðgaði eina viku. Lars kom eitt vikuskifti, og tey høvdu gestir við. Sólrun var hjá mær, áðrenn gestirnir komu, so hugnaligt at hava hana. Á myndunum ger hon frikadellur til alla familjuna. Síðani fór hon á fjall við Gjógv, og tá ið Lars var komin, fóru tey til Gjáar at fletta. Mads var við og hjálpti og legði lag á. Sólrun segði, at tað hoyrdist, at hann hevði verið lærari í so mong ár. Pedagogikkurin var í toppi.

Børnunum dámdi væl at fáa frikadellur og eplamorl. 


Í heystferiuni eru vit í Dali, og Turið og Hallur arbeiddu av lívsins kreftum við slakti. Í ár var Brian her suðuri og hjálpti til. Ómetandi hjálp. Tíverri var eg ikki sjálv hjástødd, so eg havi ongar myndir av toyminum í ár.

Oct 6, 2018

Eplafestivalurin 2018

Vit vóru tólv fólk og høvdu tvær skuffur sum hesa á myndini. Grønmetið var av Sandi og eplini. Døgurðin smakkaði himmalskt.
Vit vóru í Ísansgarði. Leygarmorgunin fóru vit fyrst at keypa grønmeti, og har var nógv at velja í frá morgunstundini.


 Festivalurin er blivin ein seriøs landbúnaðaruppliving, við bæði praktikk og teori umboðaðum.
Seinni fóru vit inn á gólvið hjá Rannveig, at vitja Speaker's Coorner, á pubb og sjálvandi at fáa okkum súpan frá Unni.
Vit vóru eisini á pallborðsfundi og til framløguna hjá Selmu.







Í Trøðum hjá Rannveig er so serstakliga hugnaligt, sum eitt museum - bara hugnaligari.











Bergljót og Sonja
 Laura , Annelisa, Sonja og Jóhan Petur
 Selma, framløga um agroøkologi
 Bjarti og Edvard
Regin, Laura og.......












Sep 18, 2018

Møðgutúrur 2 - hittast á hálvari leið

Vit fóru úr Føroyum, og Frida S. fór úr Brússel, so hittust vit á flogvøllinum í Edinburgh. Deiligt at síggjast eisini millum summar og jól. Vit høvdu eina íbúð mitt í býnum og vóru úti allan dagin hesar dagarnar. Turið hevur stutt síðani verið í Edinburgh, so hon var ferðaleiðari.
Tað er ein hugnaligur býur, men so sera litleysur, næstan øll hús eru bara ómálað grót, hugsaði at kanska er tað als ikki loyvt at mála húsini?



okkurt undantak er kortini
Vit vóru og hugdu at tinghúsinum, Holyrood í Holyrood lundini. Tað var ein stuttligt og áhugavert upplivilsi. Har var alt lagt til rættis til vitjandi, vit sóu nevndarrúm og tingsalin og eina framsýning um tingið og tingarbeiðið. Kanska Løgtingið kundi havt okkurt tílíkt, bæði til ferðafólk og føroyingar, kanska næmingar. Havi eina ferð verið túr í løgtinginum við ferðaleiðara, tað var eisini áhugavert.

lutfallið millum SNP (tað gula) og hini

nevndarrúm
Edinburgh Castle, elsti parturin St. Margaret's Chapel er frá 1100 talinum

Tinghúsið er bygt í 2004, Skotland fekk heimastýri í 1999



Vit ótu so - so segði hann - allar máltíðir á ymsum matstovum. Pubb er tað besta, vit ótu als ikki "fínt" - fish n' chips, indiskan lambsrætt og ein høsnakjøtsrætt "pie of the day". Vit búðu sera høgliga fyri til at fara í handlar og  ganga niðan á slottið.
Men vit tóku eisini ein bussrundtúr, og tá fóru eg og FS umborð á Brittania, hon liggur sum museum har í Firth of Forth.

Sep 10, 2018

Kvøldskúlin aftur í gongd

Føroyskt sum fremmandamál fer í gongd fyrr enn hini skeiðini um heystið. Í ár gera vit eitt sindur øðrvísi, tí vit høvdu møguleika at býta byrjanarflokkin sundur í tveir bólkar eftir førleika. Vit gjørdu eina støðiskanning og mettu síðani um, hvør hóskaði best til allar-allar fyrsta støðið A1, og hvør mundi fáa meiri burtur úr einum eitt lítið sindur hægri støði A2.  Hin lærarin er Alina Jespersen, hon er Meistari í lingvistikki, dugir væl føroyskt og hevur royndir av júst hesi undirvísing úr Týsklandi. Stutt sagt ein funnin fressur!

Vit eru sostatt farin undir at tillaga okkara undirvísing í FFM til CEFR krøvini - tað er evropisku sundurbýtingina eftir førleika. Í summar keypti eg nakrar skúlabøkur til hesa undirvísing, sum tey brúka í Noreg. Ein tekstabók og ein uppgávubók til hvørt stigi.


A1 
 Bøkurnar kalla lærugreinina "norsk og samfunnskunnskap", og vit síggja, at Noreg er alla tíðina annar tráðurin.
A1
A1



A2

B1

B2

Alina og Bergljót, lærarar

 Sera áhugavert at síggja, hvørji evni tey velja, og hvussu progressiónin er. Tíbetur síggi eg, at mín byrjanarbók VÆLKOMIN líkist hesum frálíku bókum, tó als ikki í øllum og als ikki í myndatilfarinum. Hesar norsku eiga at vera nakað dýrar at framleiða, hugsi eg. 






Sep 1, 2018

MÁÁÁÁL !!!

Havi verið til heilar tvær norðurlendskar ráðstevnur um mál seinastu vikuna. Tann fyrra var ein NVL ráðstevna, sum Karolina Matras hevði fyrireikað vegna føroyingar. Hon varð hildin á Bacalao. Evnið var byrjanarundirvísing til tilflytarar, undirvísing í "literacy" og "numeracy", tað er so mikið av lesing, skriving og rokning, at tú klárar teg í gerandisdegnum.


Vit hoyrdu um, hvussu tey gera í hinum londunum, krøv til tilflytarar og samarbeiði við arbeiðspláss osfr. Tað er fyrstu ferð eg havi verið inni í teimum nýggju hølunum í Sjóvinnuhúsinum, og tann rundi fyrilestrarsalurin er óføra vakur, haldi eg. Sera positivt við fundinum var, at Vár í Ólavsstovu kendi seg kallaða at stovna ein bólk, sum skal gera uppskot til eitt fak ella part av faki á Læraraskúlanum, sum er "føroyskt sum fremmandamál", og tað verður gott, at vit fáa meiri fakligan førleika inn á hesum øki.
Hin ráðstevnan var skipað av Málráðnum við Mariusi og Sólvá á odda. Tað var tann árligi málfundurin hjá teimum norðurlendsku málnevndunum. Hon var hildin á Hotel Føroyum og vardi tveir dagar. Evnið var "Málið í sosialu miðlunum". Eini fimm-seks fyrilestrar um málið á internetinum, sms, kjatt, telduspøl og ráðgeving. Spurningar sum: ávirkar kjattmálið gerandismálið hjá teimum ungu, hvussu verður enskt brúkt, meðan tey ungu spæla "Counter Strike. Global Offensive" ella sæst aftur í skúlaarbeiði teirra ungu, at tey brúka nógv teldusamskifti? Eitt dømi var, at tey skriva år100 í staðin fyri århundrede, men niðurstøðan var, at tey ungu skilja væl ímillum, hvussu tey skriva til hvørt annað á netinum, og hvussu ein eigur at skriva, tá ið ein skal hava karakter fyri tað.
Sum sæst niðanfyri er nógv ensk orð í hesi samrøðu, men tey hava norskar bendingarendingar.
Áhugaverd ráðstevna, men rættiliga nørdasligt, men granskarar skula ivaleyst vera nørdar. Onkur granskar t.d. hvussu teknsetingin er í sms boðum, ella nær vit brúka hashtag, gif og emotikon í okkara samskifti.

Í dag var eg í Riti og ráki, eg hevði Kristinu við mær, sum er 4 ár. Kristina vil fegin læra bæði bókstavir og tøl, og hon brellaðist illa eftir hesum litføgru bókum, sum eru til sølu, nú ið vit hava eitt ár sum eitur "árið fyri málmenning barna".....ha, hoyrdi eg rætt???


Og tað vóru ikki bara fýra slíkar bøkur, men einar 10-15 , hvør litfagari enn onnur. Føroyskt bókstavarað? Nei tú! ABC leg, og hesar bøkur eru til smábørn, ikki til 3. flokk byrjanarundirvísing í donskum!

Aug 19, 2018

Anthony Doerr: Noget om Grace (About Grace 2004)




Eg keypti hesa bókina, tí at  "All the Light We Cannot See", sum vit lósu her fyri í Bókastevi var so forbiðið góð, tí kendi eg høvundsnavnið aftur. Og eg varð ikki svikin. Hendan bókin er eisini sera góð, summir partar líkjast kanska yrkisteksti, tí høvundurin hevur so stóran áhuga í evninum og hevur gjørt so dygdargott heimaarbeiði, m.a. við bókini hjá W.A.Bentley niðanfyri, sum í søguni var í barnaheiminum hjá høvuðspersóninum. Hon lá á hillini undir sofaborðinum.


SØGAN
David Winkler er sanndroymdur og hevur kanska autismu ella forfylgisisvanvid. Men sum bókin líður skilja vit væl hansara ørskap, sum byggir á hansara ræðuligu marrur. Hann arbeiðir sum veðurmaður, og hansara serfrøði er hydrologi, læran um vatn. Hann upplivir eina ræðuliga vatnflóð í dreymi, dóttirin druknar, og tað er hansara skyld. Av tí sama rýmir hann frá konu og barni fyri at bjarga dóttrini undan hesum hendingum. Fyri at broyta framtíðina, eitt motiv ella ein gáta, sum ert ofta viðgjørt í teksti og filmi. Hendingar ganga fyri seg í Amerika, Alaska og á Grenadinunum í Karibiska havinum. Øll søgan er um, at honum leingist eftir konu og barni, og tað er ein svár eksistensialistisk trá og leitan.

STÍLUR
Tað mest hugfangandi við skaldsøguni er detaljustýrdi, sansaligi skrivihátturin. Tað er, sum teksturin verður til undir sjóneyku, minnir um tekningarnar hjá Astrid Andreasen, sum júst hava verið sýndar fram. David Winkler er vatnfrøðingur, og hansara lívs- og tíðaráskoðan, angist og vón eru allar tvinnaðar saman við vatndropans undurverk og megi
...at havet var et enormt opbevaringssted, hvordan vandet i os længes efter at vende tilbage til havet, og når det endelig er i havet, længes det efter at stige op i skyerne, og i skyerne efter at falde ned på jorden. (s. 390)
og kavaflykrunnar ævigu mynstur og endurtøkur
Iskrystallens uendeligt mange permutationer, alt gentager sig selv, men faktisk, set fra en anden vinkel, gentager intet sig selv. Armene vokser ud, former dendritter og flader, hver gang de samme vinkler, men det endelige produkt - på grund af vinden på grund af den molekylære vibration, på grund af hastigheden, hvormed de vokser, og på grund af temperaturen - er aldrig det samme. Til en vis grad var tiden formbar, hvad han gjorde, havde en betydning. (s. 418)
Smágentan Naaliyah verður sum vaksin hansara sálarvinur, og hann hjálpir henni at gerast granskari, hon granskar skordýr og flugur av øllum slag, aftur sjóneykuskriving
"De gnaver træet i stykker indefra og ud" hviskede Naaliyah, og han lyttede til billelarverne dybt inde i træstammen, der spyttede deres syre på veddet for derefter at tage det i munden og findele det, gravede deres mørke veje op mod grenene.....(s. 392)
Menniskjað er ikki harri, vatn í ymsum formi ræður, og langt aftaná at menniskjuni eru horvin, er vatnið.