Jun 2, 2017

Várskeiðið 2017 liðugt


Skeiðið byrjaði 9. Januar 2017. Næmingarnir vóru 21 í tali úr 14 londum: Ukreina, Russlandi, Frankaríki, Kina, Hongkong, Peru, Filipsoyggjum, Uganda, Ghana, Japan, Slovakia, Serbia, Teilandi, Kambodja.
Og nú 3. juni standa tey her, seytjan teirra hava fullført skeiðið, og tað er ikki so stórt fráfall. 

Vit hava lisið tekstir, terpað mállæru og verið útferðir.


I morgun fingu 25 næmingar váttan fyri hetta skeiðið í føroyskum máli og bókmentum, ein flokkur hjá mær og ein hjá Guðrun Eysturlíð. Ein so stak hugnalig løta, har næmingarnir sungu og hildu røðu. Familjan var komin at heiðra tey, og øll vóru glað. Bergunn Kass umboðaði Býráðið og hon helt eina góða røðu um integratión, sum vendi sær til okkum øll.

 Jenny De Jesus Johansen, Miðvági, helt í morgun hesa røðu á endasamkomu í Tórshavnar kvøldskúla:


                                 Føroyskt, lívsins lei∂ í Føroyum     

Ta∂ er eitt sera kent or∂atak at eingin ma∂ur er ein oyggj, men uttan máli∂, er man drukna∂ur í sjónum uttan nakra oyggj yvirhøvur.  Mál er eitt samkriftistól, i∂ man brúkar til skilja hvønn annan og seg sjálvan.                                                                                                                                                                                                           
Sum Wittgenstein sigur, “Marki∂ á mínum máli er marki∂ av mínari ver∂”. At koma til Føroyar sum fremmandafólk, er sum at koma til eina heilt a∂ra ver∂, har man tekur sín egna tjóskaparliga samleika, sína mentan og sítt mál vi∂ sær. Vit høvdu móti∂ til at pakka okkara kuffert og fer∂ast inn í ókenda framtí∂, út um okkara landamørk og føla okkum heima vi∂ nýggjari byrjan.

Vit vistu frá byrjanini av, at mál er okkara effektiva tól til at fáa eitt lív, sum líkist tí vit høvdu í okkara heimlandi. Kvøldskúlin er sum sendur av himli, fyri at ví∂ka okkara málsligu førleikar, sum fara útum okkara øki av tungunmáli. Tað kann brúkast sum ein luppur, fyri at vísa Føroyar frá okkara perspektivi. Vit máttu læra okkum føroysku mentanina, listina, tónleikin, lógirnar, søguna og virðini. Eg minnist klárt, hvussu Bergljót umrøddi lektiónirnar á føroyskum, hon vísti okkum fleiri mátar og vegir at skilja mállæruna uppá, og vit 
lósu nógvan tekst herímillum Oliver Twist. Hon lærdi okkum at minnast tøl við at spæla gekk í stovuni við hennara spennandi vinningum. So í  okkara klassa eru vit sameindir litir úr nógvum tjóðum, sum samskifta í  
fleiri samrøðum. Vit sóu eisini orð ígjøgnum bíløt, skemti∂ hjá Bergljót hjálpti okkum at skilja týdningin í hesum fremmanda máli. Fyri at krydda málundirvísingina, fekk hon okkum at gera ymiskt, at syngja og dansa og soleiðis betur at brúka okkara vit og skil. Hon hjálpti okkara máloyra, við eisini at fortelja tíðindi, um hvat føroyingar dáma at fáast við. 

 Heimaarbeiðið, sum hon gav okkum, bleiv eitt ógvuliga áhugavert kjakevni saman við okkara ektamonnum, okkara verfólki og við okkara nærumhvørvi, sum vit ráðførdu okkum við, meðan vit gjørdu uppgávurnar. At gera  heimaarbeiði hjálpti okkum at byggja upp harmonisk sambond við okkara føroysku familjur . Eg minnist einaferð, eg fór til eina veitslu saman við Gege, har eg bað um hjálp frá manni hennara, og tað var so upplyftandi, at flest øll í veitsluni komu uppí kjakið.
Kvøldskúlin kavaði saman við okkum niður í føroyska samfelagið við okkara útferðum, sum vóru so spennandi. Tann fyrsta útferðin var til Løgtingið, sum søguliga  kann førast aftur til stutt eftir norska landnámið í Føroyum um ár 800. Vit vóru takksom fyri Johnhard Klettheyggj  frá Løgtingsskrivstovuni sum greiddi okkum frá, hvussu ernir føroyingar eru, um longu søguna hjá Løgtinginum. Hann greiddi eisini frá, hvussu løgtingið virkar, og hvussu limirnir verða valdir. 
Í Mentan og List vísti skúlin okkum kendar standmyndir og málningar av føroyingum sum Edward Fuglø, Sigrun Gunnarsdóttir og nógv onnur. Men tað, sum vit dámdu einamest, var Bládýpið, har vit sóu okkum sjálvi frá øllum síðum gjøgnum frálíku glaslistina.

Føroyar eru kendar fyri fiskiskap, so lærarin fór við okkum
til sjósavnið í Tórshavn, har vit sóu ymiskar sjóskapningar og lærdi okkum
um umhvørvisábyrgd. 

Kvøldskúlin er sjálvandi tætt knýttur at Fróðskaparsetri, og vit vór∂u introduseraði til tey ymsu skeiðini, sum tað bjóðar fram. Vit fingu eisini høvi at vitja høvuðsbókasavnið í Tórshavn, har vit vóru so hepnar, at koma at kenna ein av navnfromu høvundundunum í landinum, Willian Heinesen. Vit vóru so fegin fyri at møta dekaninum í Máli og Bókmentum, Turið Sigurðardóttir.    Hon tók gestablíð ímóti okkum og vísti okkum ymsar kendar bøkur, skrivaðar á føroyskum, donskum og enskum, sum verða lisnar í Føroyum í dag.

Vit hava bara takkarorð til skúlan, sum gav okkum atongd til føroyska hugsan, høvundaverk, tónleik, politikk, tíðindi, undirvísing og nógv annað. Hann bókstaviliga og myndaliga gjørdi okkum fremmandu til limir í hesum landi.  
     
Vit komu higar við einum guddómligum endamáli at vit vildu taka undir við og verða partur av at ríka landið í øllum lutum. Við tí tit hava givið okkum málsliga, vóna vit, at verða gevandi limir av Føroya landi. Vit vita, at tað er torført at fara frá okkara móðurlandi, men grundin til, at vit eru her, er verd at liva fyri, og vit kunnu syngja, sum Jasmin prinsesan í Disney filminum Aladdin, "Ein heilt nýggjur heimur, tað er her vit vilja vera, eitt undurfult stað fyri teg og meg!”
      TAKK FYRI OG MÁ GUD SIGNA OKKUM ØLL.


May 29, 2017

Vikuskifti við Gjógv

Tá ið eg kom norður fríggjadagin , var av allarfagrasta veðri. Og har á takinum í HOygarðinum arbeiddi Klæmint full speed, og hann hevði longu fingið nógv frá hondini.
Sum tað er frálíkt, at takið verður skift, so at Hoygarðurin kann vera góður karmur um familjuna í nógv ár afturat.
Nå, eg fór so í hoyggjhúsið at rudda, og har var nógv at taka hondina í. Harra jemini, har lá nógvur viður, teir hildu nokk, at tað var ov gott at blaka burtur, men hvør í iðu verð fer at brúka gamlan við til nakað sum helst? Eg dró niður av loftinum, fjalir, borð og hurðar. Fyrst niður á gólvið, og so í næstu atløgu út um hurðina og í triðju umbering út í tún.

Tríggjar gamlar hurðar við gomlum lyklum, knarvum og soleiðis, Ja, onkur kreativur hugsar, hatta kundi mann brúkt til botð í eini café, ella til hill í einum hipp samtalurúmi, nei nei á vestfallið. Leygardagurin upprann, tað var ælaveður og grátt, men vit fingu morgunmat í skúlanum og fóru so til verka. Eg gekk heim til ta nýggju brúnna og fór síðani oman ígjøgnum ánna, jú har var ymiskt órudd.



 Allastaðni í bygdini bleiv arbeitt, og hvør helt seg til sítt arbeiði. Nógvir handverkarar vóru til dystin fús og mangir handfríðir menn afturat. Ásfinnur hevði ta stóru linsuna við, so hjá honum var klárt at fara til verka

 Á Lítlafløtti hevði Gjómaður eitt stórvewrk fyri. Og stórt er reiggjustativið, dimensiónirnar eru so, at tað fer at halda eina tíð. Ein fragd at síggja menninar arbeiða saman allar. Og amboðini tú! Allir høvdu hvør sína maskinu, men sum sæst her høgrumegin, so dugdu teir eisini at brúka spaka og vøddakraft.

Eftir lokið arbeiði var bálsamkoma niðri í fjøru, lokalur troubadurur, sangblað, sneisabreyð har var alt. Og øltrillibøran var eisini komin, og hann tók eisini kort niðri í fjøru. Og heppin var eg, at alt ruskið hvarv úr túninum og endaði á bálinum. Takk.







Tað var ótrúliga pent veður, og vit sóu hvussu pollamjørkin át meira og meira av Kalsoynni, ein føgur sjón, eitt summarkvøld við strendur júst sum tað, sum Christian Matras yrkir um.










May 23, 2017

Útvarp Føroya - kumusta ka?

Kanska tíðin er komin nú til, at útvarpið viðurkennir okkara nýggja samleika? Tað er so inn at fáa sær ein nýggjan samleika, sum um mann bara kann lata seg úr einum samleika!
Mercy, Antonette, Bergljót, Alina, Michelle

Men okkara føroyski samleiki er broyttur og broytist alla tíðina. Nú er ein stórur partur av fólkinum, sum hevur annað móðurmál enn føroyskt. Útvarp Føroya eigur at spegla tann veruleikan. Tíðindi uttan úr heimi skuldu eisini skeitt at listanum hjá útlendingastovuni, sum vísir, hvaðani tilflytarar koma. Hugsa tær, ein stór hending er í tínum landi, og eingin av tínum grannum, vinum ella starvfeløgum ána tað? Vanligt er at Útvarpið sigur, um ólukkur og annað eru úti í heimi: ongin føroyingur er har á leiðini, ella: eingin danskari osfr. Men nógvir tilflytarar kunna hava fólk "har á leiðini", familju, vinir, børn osfr.
Útvarpið kundi gott givið sítt íkast eisini til integratión við at havt eina sending á enskum um vikuna! Tað kundi verið ein samandráttur av tíðindunum ta vikuna. Tað hava tey gjørt fyrr fyri turistar, so mikið meira neyðugt fyri íbúgvar í landinum.
Michelle, Winda, Hilda, Toni, Khirvie, Annette, Jelena, Betsy, Gie, Natasha

Hugsi, vit skuldu havt eina sending um mánaðin í útvarpinum - ella um vikuna til útlendingar, sum eru fluttir til Føroya. Sendingin skuldi verið á føroyskum, enskum, tagalog, teilendskum, russiskum, sumt kundi blivið tulkað so hvørt. Sendingin skuldi blivið gjørd av tilflytarum (gestavertur úr Teilandi, Filipsoyggjum, Ukreina), um tilflytarar og til tilflytarar. Nógv ymiskt kundi verið tikið upp í slíkari sending - og ikki bara trupulleikar!

Evni:
1. Vitja um landið (Túr við Tórði fyri tilflytarar)
2. Hvar arbeiða tilflytarar?
3. Hvar ballast tey?
4. Hátíðarhalda teirra "dagar" og høgtíðir.
5. Vitja Mariukirkjuna.
6. Vitja kvøldskúlar um landið, tosa við tey um málundirvísing.
7. Børnini, hvussu klára tey seg í skúlanum, eru tey tulkar fyri mammuna?
8. Føðingardagar og ferðing.
9. Postkassi, tilflytarar kunna skriva inn (á enskum ella sínum egna máli, um tey vilja tað) og fáa svar frá: lækna, sosialráðgeva, lærara.
10. 5 minuttir av mállæru fyri útlendingar.
11. Tulkatænasta  osfr. osfr.

Týdningarmikið at hava nóg mikið av stuttligum, positivum innsløgum. Týdningarmikið, at tilflytarar sjálvi stýra sendingini.
Sum er, er eingin tilelving hjá tilflytarum at lurta eftir útvarpinum, sum annars hevði verið ein fínur máti at lært seg meira føroyskt. Útvarp Føroya eigur at vera partur av integratiónini - tí nógv umrøddu!


Frá vinstru: Jenny Filipsoyggjar, Bunmi Nigeria, Nadia Teiland, Antony Frankaríki, Yolanda Filipsoyggjar, Feng Kina, Mel Filipsoyggjar, Patricia Peru. Antony heldur talu, næmingarnir bjóða lærara og starvsfólki buffet.
Her niðast seti eg bingovinnarar í dag 23. mai Feng og Jenny:



May 17, 2017

Spitsbergen á Eiði

Tað var rættiliga kalt, tá ið Spitsbergen legði at á Eiði í morgun. Stuttligt at síggja eitt skip hjá Hurtigruten við kei í Føroyum. Hurtigruten fram við Noregsstrond hevur leingi staðið ovast á ynskilistanum. Nú vænti eg, at eg og Inga Rósa fara um eitt ár, um heilsan verður.
Men í dag er 17. mai, so eingin kom í land, fyrr enn tey høvdu hátíðarhildið tjóðardagin umborð. Tey gingu skrúðgongu umborð, tað var sjáldsamt, tí teinurin var ikki so langur har á ovasta dekki, so tey gingu nakrar ferðir runt. Á odda gingu yvirmenninir í fullum uniformi.


Sera lítið av fólki var og tók ímóti. Bygdarráðsformaðurin var tó til staðar og fór umborð. Tá ið fólkið kom í land, stóð bussur við ferðaleiðara fyri teimum, og har fóru kanska 20-30 fólk. Ætlanin var at fara á rættina at hyggja at seyði. Sum eg skuilti, skuldu eisini gerast ein gongutúrur av Skarðinum.


May 14, 2017

Sunnudagstúrur



Vit fóru úr Havn um eitttíðina. Sólveig, Laura og eg. Vit fóru norður til Klaksvíkar. Fyrsta stoppið var hjá Fríðu, sum vit hava hoyrt so nógv gott um. Har er stak hugnaligt, og kaffið smakkar væl. Vit sótu og bíðaðu eina rúma tíð, eg haldi tað tók eini trý korter at fáa matin. Men tapas borðiskurin smakkaði stak væl skal sigast!
Nú fóru vit at hyggja eftir Nólsoyar Páls verkætlanini, sera spennandi verkætlan, fleiri hús og so hetta flotta neystið.
Men sjálvandi Klaksvík er ein býur, og býarrúmið er í støðugari broyting, ikki alt til tað betra, siga summi. Hesin íbúðarbygningurin stendur rættiliga dominerandi her á sandinum.
Nú gekk leiðin í gamla seglhúsið til listaframsýning hjá Paturson feðgunum.

Flott hús og væl restaurerað. Vit síggja Lauru og Sólveig í ultramarinum ljósi, og Símun í Uppistovu var blíður og týður. Á suðurleiðini stukku vit inn á gólvið hjá Súsannu og Salamon í Gøtu. Deiligur túrur.
























Mynd hjá Jastrid Og Símun Gullaksen

May 9, 2017

Tveir vitar



Hátíðarhald var í Prestlág í dag. Listarverkið Tveir vitar eftir íslendingin Jón Sigurpálsson varð í dag handað Føroya fólki. Eitt umboð fyri Ísafjørð og eitt umboð fyri Súðavík hildu talu. Sera rørandi og kenslubornar talur, sum løgdu dent á samhuga og kærleika millum tjóðirnar.

Fýra menn úr Havnar hororkestri spældu, fyrst Eg skar mítt navn, og at enda Abide with me. Sera hátíðarligt.

Annika Olsen tók ímóti listarverkinum og helt eina talu, og varaløgnaður Høgni Hoydal helt eina talu eisini.