Á fornminnissavninum

Stuttligt at sleppa at vísa fremmandafólki okkara fremstu fornminni. Serstakliga eri eg errin av føroyskum bátasmíði. Regin Debes er savnslærari á Fornminnissavninum, vit fingu ein rundtúr at síggja ymsikt, m.a. bátarnar og kirkjubøstólarnar. Tjóðsavnið er flott, framsýningarnar umfata nú eisini náttúrugripasavnið. Har vóru vit ikki og hugdu, eg veit ikki, um tað er so snilt, er tað ikki øgiliga nógv at hava saman, og so nógv ymiskt? Ná, tað man fakfólkið vita best.

Kálvur flettur í bjølg…..til kík.

Hann føroyingum fylgdi í túsund ár….

Summarskúlin 2015

 

Hvussu var tað nú í fjør, á ja vit gjørdu dukkusjónleik, gjørdu figurarnar sjálvi, vit runnu orðarenning. Gleði meg altíð til summarskúlan á háskúlanum.

 

 

Hendan lýsingin er í dag á FB vanganum hjá SUMMARSKÚLANUM.  

Nú er klárt at melda til Summarskúlan 2015. Ein spennandi og lærurík vika 20.-24. juli fyri føroysk børn 5-12 ár búsitandi uttanlands. Útferð til Gjáar, svimjing, ríðing og føroyskt, føroyskt, føroyskt smile emoticon Avmarkað tal av plássum!!

Summarskúlin verður í ár eins og undanfarin ár á Føroya fólkaháskúla í Havn.

Børnini

Børnini halda teg normala. Havi bæði nú sum omma og fyrr sum mamma upplivað, at tá ið alt er av h.. til, alt gongur ímóti, tú ert kanska sjúk, móð og hitt eksistensialistiska spøkilsið stendur aftan fyri hurðina og ætlar at vitja teg. Tá kemur barnið við síni ljósu rødd og treingir ígjøgnum…omma, hvar er…omma, skula vit…omma hví….osfr. Og so er alt normalt aftur, tú ert enn forkølað og enn móð, men nú ert tú í hesum vanliga gerandisheiminum við vanligum spurningum, sum tað ber til at svara uppá.

BARNALANDSDANSISTEVNAN 2015

Stevnan í ár var í Leirvík, og Eysturoyar dansifelag hevði skipað fyrimyndarliga fyri. Dansiskrá, døgurði til øll og útferðir.

Kl.  10.00 Rasmus Joensen setir stevnuna. Skrá fyri dagin.

Kl.  10.15 Øll dansa saman. Drekkamuður.

Kl.  11.30 Bólkur A fer útferð  við 2 bussum til  fornminnissavnið í Gøtu

Bólkur B fer útferð í Lorvík til gongu

Kl.  11.30 Bólkur C og D eta døðurða og so upp á gólv kl. 12.15

Kl.  12.45 Bólkur C fer útferð við 2 bussum til fornminnissavnið í Gøtu

Bólkur D fer útferð í Lorvík til  gongu

Kl.  12.45 Bólkur A og B eta døgurða og so upp á gólv kl. 13.30.

Kl.  14.00 Øll dansa saman

Kl.  15.00 Vit fara til hús aftur

Feløgini høvdu sína ásettu tíð í skránni at skipa, og aftaná var frítt hjá einum og hvørjum at skipa.

Øll vórðu boðin til borðs, og útferðirnar vóru til Gøtu, bátasavnið í Leirvík og til víkingatoftirnar á Toftanesi. Mítt felag var við í Toftanes útferðini, og tað var sera áhugavert. Fyrst fingu vit nakað at vita um Føgrulið og háskúlan, sum sást hinumegin Leirvíksfjørð, síðani sóu vit bønhústoftina, og tá ið vit høvdu sæð eina framløgu um víkingatoftirnar, fóru vit at síggja rekonstruktiónina av garðinum á Toftanesi frá víkingatíðini. Sera áhugavert og góð frásøgn hjá Fríðfinni, skúlastjóra í Eysturkommunu.

Børnini vóru sera røsk at dansa, og tann stóri ringurin dansaði við sama stevi (næstan alla tíðina). Okkara felag Tøkum lætt hevði kvæðið “Risin og kellingin” á skránni, tað gekk væl, og tað var sera stuttligt at hoyra sítt egna kvæði kvøðið í so stórum ringi.

 

Risin og Kellingin (at kvøða saman við børnum)

Lag: Tøkum lættar,
og lundum leikar, for mann
latið váran dans væl falla.

1. Risin er í Íslandi
undir grønum vølli,
kellingin í sama stað

hjá sínum stóra trølli.

2. Sita tey og keða seg,

hvat skulu tey spæla,

risin sprakk í loftið upp:

“Kom! Vit fara at stjala!

3. Kom vit fara náttartúr!

tað skal eg tær lova!

Arga vit so lítlabeiggja,

meðan hann man sova.

4. Kom vit fara náttartúr

vitja Føroyaland,

draga landið hendanveg

so oyggjar koma í bland!

5. So stuttligt verður um morgunin,

tá fólkið er farið í troyggju,

at Eysturoy hin føroyska

er partur av Vestmannaoyggjum.”

6. Tá ið dagur liðin var,

sólin fór í kav,

fóru bæði í gummistivlar,

at ganga tvørtur um hav.

7. “Skunda tær,” vóru risans orð,

“Her er eingin vandi,

kolmyrk nátt og einki ljós,

vit seta kós móti landi.

8. Eysturoy er so norðalaga,

hon er okkara mál,

Kollurin er ein góður krókur,

vit gera so gott eitt hál.”

9. Koma tey til oynna fram,

steðga í brimi væl,

Kellingin fær bandið tað,

um Kollin bindast skal.

10. “Klúgv nú upp, men skunda tær

leggja fetil á!

tú ert kvik og løtt á føti,

tú krøkir við stórutá!”

11. Kellingin rokast á Kollinum,

roynir eitt pelastikk,

“Toga nú!” rópar hon hvassliga,

og risin ger harðligt rykk.

12. “Eyameg!” skríggjar Kellingin,

“Hví leikar tú so í,

fjallið skrædnar, tín dummi hundur!

tað hoyrist í Kolslíð!”

13. Soleiðis gekk tá Ytri Kollur,
fekk sítt snið og skap,
kellingin royndi á øðrum sinni,
men Risin illa læt.

14. Risin stendur í bylgjuni,

leingi er at bíða,

“Skunda tær náttin líður nú,

brátt sólin upp man stíga.”

15. Kellingin stríðist við bandinum,

nú sæst ljós í eystri,

Risin rópar í heilum nú:

“Kom skundið okkum mót vestri!”

16. Kellingin tveitir band frá sær,

loypur í havið út,

ljósrípa sæst á himlinum,

sterkari en krút.

17. Tá sólin rísur himni á

trøllini missa makt,

bæði Risin og Kellingin,

verða av ljósinum rakt.

18. Standa tey sum drangar tveir,

hyggja vestur í hav,

og Eiðiskollur vann í stríð,

meðan alt fólkið svav.

Bergljót av Skarði yrkti 2. nov. 2014.

Symbolskur dansur

Fyrr dansaðu øll vanlig fólk í Føroyum føroyskan dans….vanlig? Ja, nú dansa bara óvanlig fólk føroyskan dans. Fólk í “búna” …soleiðis nevnast tey føroysku klæðini nú, og “búni” tað er eyðkennisbúni, tað er uniformur. Tú fær valla eitt betri tekin um tað serliga við hesum fólkum enn, at tey eru í búna.

Í eini sending á Rás 2 vóru Rasmus og Jónleif spurdir um føroyskan dans. Rasmus helt, at virðingin fyri dansinum og teimum, sum skipa í dansi er alt ov lítil. Eg haldi, eg eri samd, nú á døgum, tá ið pallurin og luttakarar í dansi er so nógv broyttir, nú ið “vanlig” fólk ikki dansa longur, nú skuldi ein skipari verið virdur líka nógv sum ein rockstjørna og fingið somu sømdir og rúmd sum hesir ymisku tónleikabólkarnir. Og loftbrúgvin, sum skal flyta tónleikarar við køssum og hátalarum til Kbh., er sjálvandi galdandi fyri dansifeløg, sum skula út í heim at vísa føroyskan dans.

Sjónvarpið hevði trummað øll landsins feløg saman at dansa seinasta leygardag, á dett høvi at dansa saman øll, og hølið var tøkt ! men nei tey fóru beint til hús hvørt í sítt heraðshorn. Tey dansaðu bara fyri myndatólinum, summi fóru nokk heim at lata seg úr “búnanum”, onkur fór at dansa í sínum felag. Hví ikki dansa saman øll – til stuttleika?

Vaaren eftir Sigrid Undset

Minti meg beinanvegin á Amalie Skram. Høvuðsevnið hjúnaband er so tíðartypiskt, sum tað kann. Øll hesi pør, sum liva saman av súrari skyldu eina, á denn skomm og vanæra at liva sum fráskild, ja ella liva saman ógift…..á sum tað er gott, at mann ikki var til fyri 100 ella 120 árum síðani! Hugsaði eisini um handa filmin um eina konu, sum vildi vera fotografur, men fekk ikki fyri manni, sum drakk og var harðligur, og børnum og stríðið.

“Vaaren” kom út í 1914, og Amalia Skram (1846-1905)  skrivar sínar hjúnabandsskaldsøgur í uoh 90unum. Sjálv var Amalia Skram fráskild og hevði børn, og Sigrid Undset kendi eisini til kvinnuleiklutir. Onkur av bókarkonunum helt, at tað er heilt løgið, at Kristin Lavransdatter og Vaaren vórðu skrivaðar við somu hond, men bókin er frá 1914, so tað er eitt ungdómsverk hjá Sigrid Undset.

Bæði Rose og Torkild, sum eru høvuðspersónar, og sum eru par, hava ein truplan uppvøkstur. Rúsevnismisnýtsla og umsorganarsvik, sum tað eitur í dag, gera seg galdandi. Teirra egna lív og samlív er eiisni merkt av kulda og formalistiskum atburði, tey eru ótrúliga fólkalig hvørt við annað, men einki góð – ella tey siga at tey elska hvørt annað, men hjúnabandið sum stovnur og spennitroyggja er ein trupulleiki.

Alt endar so sera væl, tey koma saman aftur og fáa eitt barn, happily ever after. Sum ein segði : bókin er sum eitt innbundið vikublað, stuttliga sagt

Eitt herligt kvøld saman í Bókastevi. Gleði meg longu til næstu ferð, tá verður tað Durita HOlm, kanska ein størri lesiuppliving.

Føroyskt fyri útlendingar – mál og mentan. Skeið á Kvøldskúlanum í Havn.

Skeiðið byrjaði seinast í september, vit hava havt tímar hvønn fyrrapart, og skeiðið varar 20 vikur.

Myndin er tikin í býráðssalinum í Havn.

Vit lesa tekstir, royna at siga orð og setningar og terpa mállæru. Set fyrisetingarnar í rættan kassa!

Og vit hugna okkum saman. Myndirnar niðanfyri eru tiknar á jólahaldinum seinasta skúladag fyri jól.

Og hendan er tikin á “Seven” hósdagin.

 

Og vit hava verið fleiri útferðir í Havn, og í dag lærdu fleiri av teimum at binda, hvat kann vera meiri mentanarligt enn at binda?

 

Næmingarnir eru úr átta ymiskum londum, so har er mangt ein kann læra hvør av øðrum, á myndunum niðanfyri síggja vit Mariku vísa, hvussu konufólk í Afrika nýta eitt langt høvuðturriklæði.

 Og um vit lúra í matpakkan hvør hjá øðrum, síggja vit eisini okkurt spennandi, og meiri enn so fáa vit at smakka.

í farnu viku varð roynd hildin, og ein roynd verður aftur, áðrenn skeiðið endar. Sera fín avbjóðing, bæði hjá lærara og næmingum.