List

Norðuratlantsbryggjan

Hviids vinstue er ikki tað ringasta á vári

Jórunn og Jóan Pauli vóru í Danmark samstundis sum eg, vit hittust ein dag. Og vit fóru út á Atlantsbryggjuna. vit sóu Havið hjá Hansinu, og har var ein stuttlig litføgur framsýning hjá Hallgrími Helgasyni. Tað vóru sjálvsmyndir, hvørt andlit var fleiri andlit. Frágreiðingin, hann hevði, var, at hvørt menniskja hevur fleiri síður ella persónligheitir.

Gøtulist. Kann man eiga ein lit? Hava patent uppá ljósablátt ?  hugsaði um Trónd, sum hevur ein bláan lit, sum hann sjálvur hevur blandað, Tróndablátt. Men tað kann ikki vera bannað at blanda ein slíkan bláan lit. 

Maersk og Grundfos hava fingið patent upp á ljósablátt og reytt ávikavist. Hannibal Andersen hevur málað henda húsaveggin í Gothersgade við hesum litunum sum eitt mótmæli ímóti, at man kann eiga ein lit. Motivið er spurnartekin og dollartekin.

Vitjað listasøvn og onnur søvn

 

Ordrupgaard

Lisa hevði langt ssíðani fortalt mær, at ein spennandi serframsýning var á Ordrupgaard.  Tað vóru listarverk hjá kvinnuligum impressionistum, sum hava staðið í skugga av monnum. Framsýningin skuldi vera til 20. mai, so vit fingu akkurát tíð at njóta hana.

Impressionismen og dens oversete kvinder

Framsýningin er 150 ár eftir fyrstu impressionist framsýningina í París í 1874. 

Nøvn sum Berthe Morisot, Eva Gonzales og Marie Bracquemond og onnur. Saman við myndunum var tekstur, sum segði frá teirra lívi og virki og teirra stríði fyri at sleppa upp í part.

Mary Cassett 1880

Berthe Morisot

Eg var ein túr á arbeiðarasavninum í Rømersgade. Har havi eg verið nakrar ferðir. Framsýningin er ikki so lætt atkomilig, tí hon er í einum gomlum húsum við smølum trappum og smáum rúmum, men tað sjálvandi samstundis partur av arbeiðarasøguni.

Nógv av innbúnum var úr 50 árunum, so tað var heilt heimligt.  Var eisini á einum savni, sum var ein ríkur bóndagarður á Samsø, og so var er á Rosenborg, har ið Chr. firtal hevði kátt sítt lív. Munur á monnum, má man siga.

teak hillar til sína smiku og kamb

Samsø museum, heim frá 1900 talinum


Rosenborg slott frá 1600 talinum

rav ljósakrúna

Bukkan hjá kongi, flísarnar eru úr Delft

Marius Albjerg Nichlasarson Løkke Rasmussen

 

Marius við gubba sínum Jens Jacob

Nú var tað Mariusa túrur at fáa prestsins hond á høvdið. tveir dreingir vórðu bornir til dópin henda 26, mai í Garnisons kirkju, hin eitur William. Tað kvøtti ikki úr teimum., Prestur talaði um missiónsbefaligina um Paulus, sum ferðaðist langa leið og helt samband við samkomurnar við brøvum  um Ansgar, Hans Egede .

Garnisons kirkjan er frá 1703. Hiðani varð Hans Egede sendur sum missionerur til Grønlands. Hjálparfólk høvdu tey funnið í fongslum og bordellum, tey blivu doypt her, áðrenn tey fóru. 

omma og abbi

Simone, Herman og Bergur

Lisa og Nichlas høvdu boðið okkurt um 80 fólkum til móttøku í auluni í Zahles á Nørreport. Sera væl fyriskipað, góður matur og nokk at drekka.  Stuttligt at síggja teirra familju og vinir. Lisa hevði ein pakka til hvørt av børnunum. Marius var eksemplariskur, tað var ein langur dagur, og bæði hann og systkinabarnið Henrman skikkaðu sær sera væl allan dagin. 

Lisa, Anina og Kristina

Nichlas bjóðar vælkomin

Søren, Molly og Anina

pakka upp

Samsø - mai 2024

 Danmark er so gjøgnumorganiserað og væl kortlagt, at tað er einki fyri at ferðast. Fyrst Metro á Nørreport, so tok til Vordingborg og so Samsøferjuna. Frá ferjuni fór eg til gongu til Ballen. Ferjan var sera lík okkara ferjum, nakað sum Teistin til støddar ella millum Teistan og Smyril. Kafeteria var meiri líkt Smyrli.

mítt kamar á kvistinum

Gististaðið Balliwood í Ballen

Eg búði í einum frálíkum gististað, fekk stórt kamar á loftinum, ljóst og gott og gott baðirúm á gongini. Nógv ferðafólk eisini nógv børn vóru á Samsø nú um hvítusunnuna, og nógv ymisk mál vóru at hoyra. Tað besta við Ballen var caféin Den gamle købmandsgaard og ikki at gloyma sandurin ella strondin. Har gekk eg túr. Har vóru so nógvir ymiskir steinar. Enntá fór eg eisini at vassa. 

móðir og barn

Leygarmorgunin ringdi eg eftir bussi. Har er tað so, at tú kanst ringja eftir bussinum, men tað skal gerast tveir tímar áðrenn fráferð.  Tá bussuin kom, var tað ein taksabilur. Tað kostar bara 45 kr, og teir koyra um alla oynna. Annars er tað upplagt at súkkla á Samsø, sum so mangastaðni í Danmark.

 Eg fór til Tranebjerg, sum er tann størsti býurin á Samsø. Har er eitt museum. Sera áhugaverdar sýningar. 1. listfoto 2. Thorkild Bjørnvig 3. Vælhavandi gamal bóndagarður. Sunnudagin hevði eg ætlað mær í kirkju, men eingin kirkja er í Ballen og ikki gudstænasta í Tranebjerg. Hugsi ein prestur røkir alla oynna.   

Nógvir handlar eru í Ballen, m.a. er ein sum lýsir við, at tey hava G & G. Og einastaðni, har eg bað um salat við ongum breyðið, fekk eg steinaldarbreyð, so tað var eitt kvett. Gevi mítt besta viðmæli, fínt til Fróar frídagar, møðgutúr, familjutúr, bindiklubb m.a.

Dødsbo eftir Inger Smærup Sørensen

Inger hevur arbeitt í Føroyum nøkur ár, vit arbeiddu saman í Hoydølum. Tá var tað list, sum Inger arbeiddi við.

Bókin hjá Inger minti meg nokso nógv um skaldsøguna Eden eftir Auður Avu Ólafsdóttur. Í báðum bókunum flytir ein kvinna til ein lítlan bý. Kvinnan er sera tilvitað um umhvørvið og fer at planta trø. Men sum sæst á heitunum og kanska á permunum báðum, er hugburðurin til støðuna í heiminum rættiliga ólíkur, og bøkurnar eru ikki so líkar , tá ið alt kemur til alt.

 Onnur perman vísir flogkykt í jarðlitum, hin eina paradisglansmynd.

Heitið Dødsbo sipar til, at høvuðspersónurin flytir inn í eini hús, har konan Elly, sum átti tey, er deyð, og hennara ting eru enn í húsinum. Men samstundis er hetta mynd av heiminum, av jørðini her vit búgva. Í einum deyðsbúgvi eru allir teir lutir, sum tann deyða átti, og kvinnan (sum ikki verður nevnd við navni) vísir okkum húsið og lutirnar, og hon brúkar tingini hjá Elly. Hon livir lívið hjá Elly umaftur, soleiðis sum tað kanska hevur verið, endurnýtsla á hægsta stigi. Í jarðardeyðsbúnum fara at liva flugur, mølur, eiturkoppar og sniglar. Tey fara at hugna sær í tómum húsum, og eiturkoppanótir fara at umkransa hús og lutir.

Skordýrini, tey smáu kyktini spæla stóran leiklut í bókini. Høvuðspersónurin sær tey og undrast, svevur saman við mottu og silvurfiskum. Hon drepur einki kykt, men sløkkir ljósið, so at tey ikki gera sjálvmorð. Kyktini verða viðfarin sum medskapningar og sostatt eisini samanborin við menniskju.

Hvis man ikke slukkede lyset, dræbte man møllene, hvis man ikke skruede ned for                                    varmen, dræbte man menneskene.  s. 123

Stílurin er hugbindandi. Stillur, tað hendir næstan einki, kvinnan, frásøgufólkið,  er ongantíð ill, kedd, ørg ella á gosi. Næstan eingin samrøða er í bókini, alt, sum sagt verður er sílað gjøgnum frásøgufólkið, men tankastreymurin hjá kvinnuni er fangandi. Hetta er ein skaldsøga, men hon kann lesast sum ein yrking, stílurin er lyriskur, og uppsetingin er eisini serstøk, sera stuttir kapitlar, sum eru næstan sum yrkingaørindi, stytsta kapitlið er eina reglu. Eitt sera sjónskt eyðkenni er endurtøkan, sum hevur ein tølandi virkning. Saman við endurtøkuni er detaljuríkidømi, sum vísir Ingersa listarliga eyga.

Mere end syvhundrede uafhængige eksperter talte om handling.Mere end syvhundrede                            uafhængige eksperter talte om sammenhængen mellem natur og klima. Mere end                                   syvhundrede uafhængige eksperter talte om social uretfærdighed. Mere end                                           syvhundrede uafhængige eksperter sagde, at problemet blev stadig mere komplekst,                                fordi der var......s. 138

Hetta brotið tykist vera um eina veðurlagsráðstevnu. Og broytingarnar í veðurlagnum. eru eitt høvuðsevni í bókini, 

Persónar . Umframt frásøgukvinnuna hitta vit Kammu og Nannu. Tær koma inn á gólvið, vilja inkludera hana í felagskapin í bygdini ella býnum. Og so síggja vit eisini fólkini, sum koma til plantudagin í skógini. Vit síggja eisini tað modernaða keðiliga lívið í bygdini, endurtøkurnar og tað óspennandi prátið. Men eg haldi, at ein ávísur tryggleiki er skrivaður inn í keðsemi. Kamma er prátingarsom, orkufull og finnur upp á alt møguligt. Hon fyrireikar ein plantudag, tá ið øll skula planta trø og hugna sær. Nanna er arkitektur, og vit fáa i nnlit í, hvusu tey hugsa um røktarheim, sum skal byggjast.  Kamma og Nanna eru sera ólíkar. Kamma er ráðarík og dugir væl at finna uppá, Nanna er undirbrotlig og ger, sum sagt verður.

Frásøgufólkið er eygleiðari, tekur notur. Sum oftast hómast ein speiskur tóni í tí hon hugsar.

Eg vil ikki siga, at vit hava eina dystopi her, hóast hon ljóðar uppgevnandi í støðum. Meira konstaterandi og faktuell. Tað verður konstaterað at enda í bókini, at tey planta trø, men tey skuldu vitað, at tað longu er ov seint. Og tá ið tey pakka lastbilin er stormur á veg. Stormurin kemur.

 Tey ráðandi verða bara kallað Styrelsen, atfinningarnar tann vegin eru undirspældar og fáa tess størri ávirkan. Í stýrinum brúka tey orð at útinna vald við. Ein máti er at nýta fá orð upp í saman, upp í saman, upp í saman. Og so verða styttingar brúktar, so fólk ikki veit , hvat málið snýr seg um. Les bara álitið PSKP, ella tað stendur í MRGT......Ymisk samfelagsfyribrigdi verða nevnd t.d. ellisheim, sum skula vera heimlig, men eisini eru eitt arbeiðspláss, ella urnuskógurin, har fólk vilja jarðast fyri at vera nær náttúruni...... grønvask verður eisini hartað, listamaðurin, sum koloniserar nattúruna við at mála hana og yrkja um hana, yrking hansara verður kallað "naturnassende", tað man vera eitt nýtt orð

Bókin er samfelagskristisk, feministisk , ein vistfrøðitekstur um endurnýtslu, lívmargfeldi, felagsskap, samband millum menniskju - og nógv annað.

Sera góð og sjáldsom bók.